sokalau_vojus

Склады складаюцца-складуюцца
Наш цэлы сьвет ускладаваны
І розум наш такім гадуецца
І сьвежым поўны і псаваным.

Ды ўсё ў раскрад ідзе пакорліва
Бо час у вобразе садзюгі
На крадзяжы непераборлівы
Як і зайздросьнікі зладзюгі.

Таму заўважыўшы прабоіны
У тым, што ведалі калісьці
Латаем боль. Кладзем загоіны
Шукаем і знаходзім выйсьце...

А ўладай п’янаму цьвярозаму
Усё на сьвеце тралі-валі...
Ён быў з калгасным складам розуму
І не заўважыў... Зрабавалі.

Яму ня хочацца й ня коліцца...
Адзіны шлях. Адзіны нерат...
Народ ад розуму у вольніцы
Вядзе назад – ідзе наперад...

23 красавіка 2012 г.
Бэрнардаў гасьцінец.

ВАЛЬЖЫНЕ ДАМАСКІНАЙ
І ЕЙНАМУ СЫНУ ДЗЬМІТРЫЮ

Быць чалавекам – быць сабой
Такая нашая сьцяжына.
Твае сябры з табой, Вальжына.
Трымаем фронт, прымаем бой.

Як зацягнулася вайна!
Як лезуць злыдні-салітэры
У нашы душы і кватэры
Паводле волі пахана...

На нашы: клічу і прашу
Ад душ людзкіх чакаем рэха.
А мангалоры пустабрэха
Дратуюць нашую душу.

Заглух глухі , маўчыць нямы –
Рабы варожай батажыны
Але з табою мы, Вальжына.
Мы разам выстаім, бо МЫ.
17 лютага 2012 г.
http://www.charter97.org/be/news/2012/2/17/48134/

ПАСЬЛЯ ПРАГЛЯДУ ВІДЭА
ПРА ЖОДЗІНСКІ ВАСТРОГ

Тут ячневай кашы з гарохам няма
Расольнік? – то, кажуць, ня наша.
Паеду дадому бо там хоць турма
Затое расольнік і каша.

Калі абнішчымніць дашчэту народ
То можа на плошчу папрэсца
А потым кайданы, з калючкаю плот
І можнасьць хоць крыху ад’есца...

Як ціха ў краіне-вязьніцы маёй?
Як кашна-какашна, расольна!
Дай Божа перш мне! А затым ужо ёй!
Каб чуцца і шчасна і вольна...

Ні вораг ні непагадзь нас не кране
Ці як там у гімнах пяецца?  
А зрэшты, на трэба ёй, дай толькі мне
Яна і сама пераб’ецца...

Відэа тут: http://news.tut.by/society/274052.html

Ну, З Новым, ці што...
Але з Новым якім?
Тусуюцца даты ў калодзе стагодзьдзяў,
Жадаем: у шчасьці... Жадаем: у згодзе,
Надзея гарыць языком трапяткім.

Гарыць і згарае... Язык як заўжды
Трапеча і трэплецца... Што тут праўдзівей?
Гэх, вось бы хоць выехаць неяк на дзіве...
А дзіва ня будзе. Гады у рады
Чакаем і марым,
Змагаем, ахвярым,
Набатам ударым –
Самотны набат...
Тут жар адгарэлага тхне перагарам,
Тут кáрмам як кáрам
Ня ў трап не-ў-папад.

Дык што застаецца? Упартасьць і вера?
Упартасьці досыць і веры ня брак,
Ад словаў-радкоў палымнее папера
Ня ў жар не ў пажар, і – зламаны вятрак
Ня дзьмухае болей,
Няўцямны да волі,
І звыклы да болю
Куды ўжо далей,
Калі ні жыцьця, ні сьвятла, ні патолі,
Ні руху наперад... У багне валей...

Валей ды калей, а калеласьць у цьвёрдасьць,
А тую ў жыцьцё і – зьвяр'ё на лаўца...
Часінай праб'ецца суладнасьць-акорднасьць,
І зноў цішыня і тунэль без канца...

Нічога ня праўдзіцца... Сумна й горка.
Адна толькі вера ў сябе на ўсе сто
І вера ў сяброў – не пустая гаворка,
Дык З Новым! А іншым: Дык З Новым, ці што...

30 сьнежня 2011 г.
Бэрнардаў гасьцінец

Украінскім дзяўчатам, якія для мяне сталі Беларускімі гераінямі

Алеся, Іна, Аксана –
Тры новыя зоркі над краем
Дзе цемра пануе люта
Узрошчаная “народам”
Выходжу да золку рана
У небе начным вітаю
І б'е зарапад салютам
У згоду са мной у згоду

Гэй тыя што сьняць пра цуда
Захроплыя шматгалосьсем
Вас будзяць праз ноч праменьні
Хутчэй расчыняйце вокны
Як блізіцца дзень марудна
Дай Божа у Бога просім
І бульбачку на каленях
Капаем каб не падохнуць

Вядома з замежжа сьмелым
Куды быць лягчэй як дома
Але не лягчэй бо ў горы
Бо тая ж на сэрцы рана
Як яблыкам недасьпелым
Дасьпецьце чакае грому
І выбухне сонца ў зорах
Алеся Іна Аксана...

20 сьнежня 2011 г.
Ню-Брансьвік

ІІ з'езд Саюза пісьменнікаў Беларусі
Даклад старшыні СПБ Мікалая Чаргінца

"(...) Нядаўна мы пазнаёміліся з дапаможнікам "Сучасны літаратурны працэс: тэндэнцыі і праблемы развіцця". У анатацыі кнігі, якая выйшла пад грыфам установы адукацыі "Беларускі дзяржаўны педагагічны ўніверсітэт імя Максіма Танка", гаворыцца: "Увага звяртаецца на тэмы, уключаныя ў праграмы курсавых і дзяржаўных экзаменаў па гісторыі беларускай літаратуры... Адрасуецца студэнтам-філолагам універсітэта, настаўнікам і старшакласнікам".

Хаця выданне датуецца 2010 годам, пры ўважлівым азнаямленні з яго зместам ствараецца ўражанне, што яно напісана на пачатку 90-х гадоў мінулага стагоддзя, калі панавала атмасфера агрэсіўнага і татальнага негатывізму, змешвання паняццяў, калі ішла дэманізацыя айчыннай гісторыі. Такое адчуванне, быццам аўтарамі выконваецца наказ былога лідара БНФ 3. Пазняка бязлітасна высякаць тое, што створана пры сацыялізме і ў апошнія дзесяцігоддзі цяперашнімі літаратарамі. Адчуваецца непрытоенае імкненне запісаць у "класікі" амаль усіх літаратараў-эмігрантаў, і тых, каго ўжо няма ў жывых, і тых, хто цяпер падкормліваецца на радыёстанцыі "Свабода".

Не хаваюць аўтары дапаможніка захаплення, калі аналізуюць жанр паэмы на сучасным этапе яе развіцця. Некалькі слоў пра паэму "Ь" (мяккі знак) С. Сокалава-Воюша: "У якасці галоўнага "героя" аўтар выводзіць літару Мяккі Знак і ў сувязі з гэтым уздымае праблему "рэпрэсій" над мовай, — сцвярджаюць аўтары дапаможніка. — Вынікам знакамітай рэформы, паводле паэта, "асуджэнне на скон буржуйскага здрайцу-шпега" Мяккага Знака, стала страта беларускай роднай мовы, а з ёю і пазбаўленне самабытнасці і самаўсведамлення сябе як нацыі. Двухмоўныя (а дакладней — бязмоўныя) сённяшнія беларусы, якім "у гены ўеўся Сталін", асацыіруюцца ў С. Сокалава-Воюша з дзіўнай змяёй: "Людзі-волаты" (нат здаля). А галовы й мазгі пігмеяў, (ўсе яны спакваля / набываюць абрысы змеяў <...> Уцякаю, бягу — куды?) / дзе ні ткніся, паўсюдна "змеі": / Як жахліва сіпяць гарады, / Як пачварна вёскі нямеюць!"

I далей: "Пісьменнік не знаходзіць падстаў для надзеі на рэабілітацыю Мяккага Знака, а значыць, і для духоўнага адраджэння народа". Вось так: няма "мяккага знака", няма і "духоўнага адраджэння народа" і гэтак далей. Так і хочацца сказаць: "Як далёкія яны ад народа".

Усё гэта падобна на сітуацыю ў літаратуры 30-х гадоў, калі вульгарныя крытыкі ўкаранялі ў класікі некаторых дзеячаў ад літаратуры з іх сціплым дзясяткам пасрэдных аповедаў і ўсяляк адцянялі імёны пісьменнікаў, творамі якіх і цяпер ганарыцца наша літаратура (...)".

 ДА ДЗЕЯЎ

Адкуль і як такая набрыдзь плодзіцца?
На свой народ? За гніль і твань? Аксьціся! 
Пакуль на гучны заклік разыходзіцца
Народ ня выйшаў так, каб Разыйсьціся!

Разыйдзецца -- і ні бізун, ні пуга,
Ні ўладны вокліч не ўратуюць тут.
Не дапамогуць ні фідэль, ні уга. 
Набатны звон! І справядлівы суд!

НАСТУПНЫ КРОК

Вось такія парадкі
Нельга пляскаць у ладкі
Нельга хадзіць маўкліва
У сераду асабліва.

І на шпацыр выходзіць
Нельга а сёмай вечара
Нават калі ты “згодзен”
Нават як за!
  А нечава!

Нельга ну нельга па пятніцах
Зьбірацца на кухнях. Нельга
Гасьцей запрашаць знаёмых
Суседзяў і крэўных таксама.
Нельга ну нельга па пятніцах
З 20-ай да 21-ай
Займацца вольніцай слова
Бо кухні ў нас маленькія .

Нельга сядзець у кавярнях
Нельга стаяць у крамах
Быць у кінатэатрах
Ці на спартовых арэнах,
Нельга ну нельга па пятніцах
З 20-ай да 21-ай.
А што як ня тое скажаце
Гасьцям у запале вольніцы?

Можа таму па пятніцах
З 20-ай да 21-ай
Усіх выганяць на вуліцу
Будуць “праваахоўнікі”
Хто не на вуліцы – вораг
Улады самаабвешчанай
Хто не на вуліцы – вякае
На роднага і адзінага.

А потым па кожнай пятніцы
Нагаварыўшыся вольна
На вуліцу прэцца ў сераду
Каб памаўчаць крамольна

Яшчэ й сваіх суразмоўцаў
З хаты, з кавярні, з крамы
Цягне з сабой а зрэшты
Ня цягне – выходзяць самі.

   3 ліпеня 2011 г.

*   *   *

Ва ўладных кіпцюрах,
Пад кутым жорсткім чобатам,
Не забівай свой страх
І не рабіся робатам.

Але пераступі
І дрыжыкі і паніку. 
Нагбом надзею пі
Насупар катавальніку.

Перажыві канвой
І краты закарэлыя.
Або ...як продак твой...
Але ня лук са стрэламі.

Каб стаць душой чысьцей –
Паўстань над собскай згубаю
У страху за дзяцей
І за Айчыну любую.

Ды ў лёсавых вірах,
У бітвах і ў побытах
Не забівай свой страх,
Каб не хадзіць у робатах.

  16 траўня 2011 г.
  Бэрнардаў...